Operacje Banków Na Rynku Krótkoterminowych Papierów Publicznych
Najprostsze formy operacji rynku pieniężnego to depozyty i lokaty. Powodują one przepływ pieniądza na określony z góry termin.
Certyfikaty depozytowe – forma inwestowania wolnych kapitałów atrakcyjniejsze niż zwykły depozyt, ze względu na płynność certyfikatu. Jest wystawiany na okaziciela, może być instrumentem obrotu wtórnego.
Weksle (bony) skarbowe – krótkoterminowe zobowiązania skarbu państwa zaciągane dla pokrycia deficytu budżetowego. Instrument o bardzo wysokiej płynności na krajowym rynku pieniężnym. Podstawowe operacje repo i reverse repo.
Weksel skarbowy (bon skarbowy) – T-bill, treasury bill – krótkookresowy, niegwarantowany weksel skarbu państwa emitowany na okresy od tygodnia do roku. Najczęściej wykorzystywany przez bank centralny w operacjach otwartego rynku. Cechą tego instrumentu jest bardzo duża płynność, na okaziciela, o bardzo niskim stopniu ryzyka, dyskontowe (sprzedawane przez emitenta po cenie niższej od ich wartości nominalnej, po jakiej są wykupywane w terminie zapadalności). Emituje je Ministerstwo Finansów, a agentem na rynku pierwotnym jest NBP. Od 1994 roku mają postać niematerialną (występują w formie zapisu elektronicznego w Centralnym Rejestrze Bonów Skarbowych). Okresy zapadalności to: 8, 13, 26, 39 i 52 tygodni. Nominały: 10 tys. 100 tys. i 1 mln zł. Sprzedaż na rynku pierwotnym odbywa się na zasadzie przetargu raz w tygodniu między NBP a bankami komercyjnymi mającymi status market-markera. Są one pośrednikiem dla innych podmiotów.
Akcje – odzwierciedlenie części kapitału akcyjnego banku
Cena akcji:
nominalna – to, co pisze na akcji x ilość szt. = kapitał akcyjny
emisyjna – cena sprzedaży nowej emisji, nie może być mniejsza od nominalnej
rynkowa – na rynku wtórnym
Akcje mogą być gotówkowe i aportowe (najczęściej imienne), zwykłe i uprzywilejowane:
prawo głosu,
dywidenda: wysokość lub pierwszeństwo wypłaty,
likwidacja spółki – pełna kwota akcji (likwidacja = spłata długów, upadłość = bez spłaty długów),
na okaziciela
imienne
złota – z prawem veta, bez głosu tej akcji nie można podjąć prawomocnej uchwały. Jest to akcja imienna.
Świadectwo depozytowe = dokument potwierdzający złożenie akcji w banku lub centralnym rejestrze papierów wartościowych.
Świadectwo tymczasowe = potwierdza wniesienie częściowej opłaty akcji na okaziciela
Świadectwo założycielskie = wydawany jest założycielom spółki za założenie spółki, pełne prawa do dywidendy.
Obligacje – dłużne papiery wartościowe, potwierdzające zaciągnięcie pożyczki w określonej kwocie.
skarbowe – skarbu państwa (1 do 4 lat)
komunalne – miasto, gmina (do 10 lat)
przedsiębiorstw – (1 do 3 lat)
krótko (do roku) i długoterminowe.
zabezpieczone i niezabezpieczone
zastawem lub hipoteką
gwarancje skarbu państwa, NBP, banków o kapitale min. 10 mln euro
poręczenie urzędu gminy
częściowo zabezpieczone – dotyczy tylko kwoty obligacji bez odsetek.
Listy zastawne – emitowany przez banki hipoteczne na okaziciela, przynoszące stałe dochody, zabezpieczone na hipotece nieruchomości, która jest przedmiotem kredytowania przez bank.
Operacja repo – przeprowadzana dla pozyskania kapitału krótkoterminowego. Polega na sprzedaży bankowi centralnemu papierów wartościowych z umownym zobowiązaniem do ich wykupu w określonym terminie.
Operacje reverse repo – polegają na odwróceniu kolejności ich przebiegu, tzn. kupnie papierów wartościowych z ich odsprzedażą w przyszłości. Są to operacje krótkoterminowe, przeważnie dzienne, ale spotyka się również operacje o dłuższym terminie – do 6 miesięcy.