Współczynnik Wypłacalności Jako Wyznacznik Stabilności Finansowej Banku
Współczynnik wypłacalności
Współczynnik wypłacalności banku traktowany jest przez nadzór
bankowy za podstawowy wskaźnik sytuacji finansowej. Wskazuje jak duża jest
strefa bezpieczeństwa dla depozytariuszy i wierzycieli na wypadek nieoczekiwanych
strat, które może ponosić bank.
Współczynnik wypłacalności według standardów Rady EWG przyjęty przez polski
nadzór bankowy wynosi 8%.
Współczynnik ten zwany współczynnikiem adekwatności kapitałowej albo współczynnikiem Cooke’a jest jednym z kluczowych parametrów pozwalających na określenie kondycji finansowej banku. W sytuacji, gdy współczynnik ten jest nieadekwatny do skali prowadzonej działalności, istnieją dwie możliwości: podwyższenie kapitału własnego albo ograniczenie szeroko rozumianej działalności kredytowej.
|
Przedmiot regulacji |
Regulacje w Unii |
Regulacje w Polsce |
|
1 |
2 |
3 |
|
Współczynnik wypłacalności |
Dyrektywa z 1989 r. znowelizo-wana w 1991 i 1996 r.: definicja i konstrukcja współczynnika, minimalna wysokość 8 %. |
Ustawa Prawo bankowe z 1997 r.: definicja współczynnika i ustalenie jego poziomu granicznego w wysokości minimalnej 8 %; dla nowych banków: w pierwszym roku 15 %, w drugim roku 12 %. Sposób wyliczenia współczynnika oraz określenie procentowych wag ryzyka powierzono KNB. |
Współczyniik wypłacalności - inaczej adekwatność kapitałowa - stosunek funduszy
własnych netto (pomniejszonych o pewne elementy) do aktywów ważonych ryzykiem
(tych składników, które wiążą się z określonym przez władze nadzorcze systemu
bankowego w procentach ryzykiem, związanym z możliwą utratą zaangażowanych
środków).
Współczynnik wypłacalności wyrażany jest w procentach i określa możliwość
ochrony kapitałami własnymi - absorpcję uśrednionych strat z tytułu głównie
udzielonych kredytów i niekorzystnej sytuacji na rynku. Międzynarodowy Komitet
Nadzoru Bankowego przyjął jako minimalną wartość 8%.
Wypłacalność finansowa banku
Dla zapewnienia wypłacalności i tym samym bezpieczeństwa banku, kapitał własny musi być adekwatny (wystarczalny), inaczej mówiąc dopasowany do jego potrzeb.
Udział kapitału własnego w aktywach banku – współczynnik Cooke'a inaczej wypłacalności. Przyjęty przez Bazylejski Komitet Nadzoru Bankowego. Standardy te określały, że relacja kapitału podstawowego do aktywów objętych ryzykiem musi wynosić co najmniej 4%, a kapitału całkowitego do aktywów objętych ryzykiem co najmniej 8%. Przy obliczaniu współczynnika bierze się pod uwagę ocenę portfela kredytowego oraz prawdopodobieństwo – ryzyko, że kredytobiorca nie wywiąże się z e swego zobowiązania w określonym – wyznaczonym terminie. Współczynnik ten nie uwzglęnia zatem pozostałych rodzajów ryzyka.
Współczynnik wypłacalności = (wynosi 8%)
w Polsce:
dla nowopowstającego banku w pierwszym roku = 15% w drugim roku = 12% w trzecim i dalej 8%.
Rezerwa obowiązkowa od depozytów = 5%.
Kredyt lombardowy wyznacza wysokość stóp procentowych kredytów udzielanych przez banki komercyjne.
Inflacja wyznacza stopę procentową dla depozytów.
Gdy współczynnik Cooke’a jest mniejszy niż 6% należy zamknąć działalność, gdy poniżej 4% uruchomić procedury naprawcze łącznie z ogłoszeniem bankructwa.
Płynność finansowa banku
Uwaga: wg Łukaszewskiego
„Jednym z podstawowych zagrożeń banku dla bezpiecznego jego funkcjonowania jest utrata płynności finansowej, która może doprowadzić bank nawet do bankructwa.
Zgodnie z normami dotyczącymi płynności banków, określonych w art. 8 ustawy z 29.08.1997 roku Prawo Bankowe, banki zobowiązane są do utrzymania płynności płatniczej dostosowanej do rozmiarów i rodzaju prowadzonej działalności. w sposób gwarantujący wykonywanie wszystkich zobowiązań zgodnie z terminami ich płatności. Wiążące banki normy płynności ustala KNB, która nie zmieniła ich dotychczasowej regulacji, tzn. norm określonych w Zaleceniu Nr 5 z 18 września 1990 r. Prezesa NBP. Zalecenie to zobowiązuje banki do zrównania okresów na jakie są przyjmowane wkłady i lokaty (okresu wymagalności), z okresami, w których środki te są zagospodarowywane przez banki (okres zapadalności). Jest to realizacja złotej reguły bankowej.”
Ryzyko utraty płynności zależy od struktury i stosunku kredytów do depozytów. Duże depozyty stwarzają duże ryzyko utraty płynności w przypadku ich wycofania.
Bank jest zobowiązany do utrzymywania płynności płatniczej dostosowanej do rodzaju i rozmiarów prowadzonej działalności. Za utratę płynności grozi ze strony nadzoru bankowego utrata licencji.
Złota reguła bankowa: zgodność terminów zapadalności kredytów i wymagalności depozytów
Reguła osadu we wkładach: terminy wymagalności depozytów są często automatycznie przedłużane przez klientów .
Reguła przesunięć w aktywach bilansu: płynność banku może być skorygowana przedterminową likwidacją niektórych aktywów (papiery wartościowe o wielkiej płynności).
Reguła maksymalnego obciążenia: ustala się górny pułap strat jakie mogą być zrealizowane z tytułu likwidacji aktywów przed terminem zapadalności w relacji do kapitału własnego banku i do poziomu wymagalnych w danym okresie pasywów.
Zarządzanie płynnością
Zdolność do wypłaty depozytów
Przestrzeganie norm ostrożnościowych
Brak płynności wynika z błędnej polityki kredytowej i wycofywania depozytów. Zależy od wysokości kapitału własnego. Ratunkiem są: posiadane rezerwy, rynek międzybankowy i NBP.
Monitoring terminów spłat i zobowiązań (kredyty i depozyty) w układzie 3 miesięcznym (współczynnik o wartości =>0,9 = OK, 0,7 = średni, poniżej 0,7 = zagrożenie płynności). Wydłużenie terminów sprzyja wzrostowi dochodów, ale zwiększa ryzyko utraty płynności i odwrotnie. Bardzo wysoka płynność = mała rentowność banku. Zachowanie odpowiednich relacji między zyskiem a ryzykiem oraz między dochodowymi i niedochodowymi operacjami, ale wpływającymi na płynność banku.
Metody zarządzania:
1. metoda puli zasobów. Ustala się
niezbędny poziom płynności i potrzeby gotówkowe w kasie: rezerwy podstawowe,
środki w NBP i innych bankach. Jeśli pasywa są wyższe od tego poziomu, należy
je odpowiednio zainwestować:
rezerwy dodatkowe (papiery wartościowe o terminach do 1 roku)
kredyty
długoterminowe papiery wartościowe
2. metoda konwersji zasobów
finansowych. Pasywa mają różne cele w zależności od rodzaju.
depozytom a'vista -> rezerwa podstawowa w gotówce
depozytom terminowym -> kredyty, papiery długoterminowe
3. metoda aktywnego zarządzania pasywami. Środki pieniężne pozyskane z rynku nie tylko przez depozyty ale też przez emisję papierów wartościowych o różnych terminach wykupu można przeznaczyć na rezerwy kasowe w okresie zwiększoncy wypłat depozytów bądź można skierować je na zwiększenie poziomu udzielonych kredytów.
4. Metoda sekuratyzacji należności kredytowych. Handel długami, łączenie wielu kredytów w jeden pakiet i odsprzedanie go na rynku wtórnym innym podmiotom. Bank szybciej uzyskuje środki zamrożone w kredytach, a ryzyko przenosi na nabywcę kredytów.